Maden kazalarına karşı merkezi sistem önerisi

İşte Muzaffer Şafak’ın o yazısı;

Türkiye’de toplam 10.000 üzerinde kapalı ve açık maden ocaklarından çeşitli cevherler çıkarılmaktadır.

Bu maden ocaklarının bilhassa büyük çoğunluğunun yer altında ve derinde olmaları nedeniyle ziyanlı ve tehlikeli gaz emisyonları meydana gelmekte ve bu gazlar kapalı ortamlarda birikerek, kapalı ortamdaki  bu gazlardan bilhassa Metan (Grizu) patlaması gerçekleşmektedir.

Bu cins madenlerde toplam 12 adet gaz emisyonu meydana gelmektedir. Bunların içindeki en tehlikeli olan ise Metandır. Metan gazı patlamasa da ortamdaki canlı varlıkları öldürebilmektedir.

Teknolojinin günümüzdeki kadar gelişmemiş olduğu vakitlerde madencilerin yer altında çalışmaya giderken yanlarında kafes içinde serçe taşıdıkları bilinir şayet serçe ölürse madenciler  ortamı terk ederlerdi.

Günümüzde, artık gelişmiş sensörlerle bahse bahis tehlikeli gaz çıkışları eşik ve tehlikeli  sınır bedellere ulaşmadan tespit edilebilmektedir..

Elbette her teknik aygıtta olduğu üzere bu aygıtların kalibrasyonu yani periyodik olarak testlerinin yapılması uygun yerlerde konuşlandırılması ve ehil çalışanlar tarafından işletilmeleri  ve kullanılmaları gerekmektedir.

Diğer bir bahis ise bahsedilen 12 gaz parametresinden en kıymetli olanı ve patlamayı ortadan kaldıracak pak havanın madene verilmesidir. Şayet bir ocakta kâfi  ve basınçlı havalandırma varsa  metan konsantrasyonu ne kadar çok olursa olsun patlama ihtimali o oranda azalacaktır. 

Bilindiği üzere metan konsantrasyonu %2 ye kadar kabul edilebilir %4 ise eşik paha olduğu bilinmektedir. Bu bedele ulaşan metan hem zehirleyici hem de patlayıcı duruma gelmektedir. 

Maden işletmeleri bu konsantrasyonu yanı %2 lik pahaya ulaşınca çalışmayı tatil edip çalışanların ocağı terk etmesi kararı veriyorlar %4 üzerinde  ise büyük olasılıkla patlama olması beklenir. 

Şimdi sormamız gereken sorular  :

 Metan  gazının eşik kıymetini kim nasıl takip ediyor?  Diğer ziyanlı gazlar ölçülüyor mu? Ölçülüyorsa bunların anlık kıymetleri nedir ? Metan’nın eşik pahası aşıldığında kâfi basınç ve ölçüde ortama taze hava basılıyor mu ? Bunların oranları nedir ? Madende çalışan personel sayısı ? Madenden çıkarılan cevher ölçüsü ? Tüm  data parametreleri kaydediliyor mu ?

Benzer bir çok sorunun cevaplanması ve gerekli olan düzenlemelerin yapılması ile maden kazalarının önüne geçilmesi mümkün olabilecektir.

Peki ne yapılmalı?  ve nasıl tedbir alınmalı? Bu sıkıntı mudur? Yüksek yatırım mı gerektirmektedir?

Elbette , günümüz teknolojileri ile bu soruların yanıtını bulmak  ve gerekli ölçümleri daima yapılabilir hale getirmek mümkündür.

Bilindiği üzere tüm maden ocaklarında bahse husus 12 gaz parametresinin tamamı ölçülmese de en tehlikeli olan Metan, Karbonmonoksit, Karbondioksit üzere öldürücü ve patlayıcı olanlar sensörlerle kolaylıkla ölçülebilmektedir. 

Ancak, ölçülen bu kıymetler ve alınması gereken önlemler  sadece o maden alanındaki vazifeli tarafından izlenmekte ve önlemler alınmaktadır. Kısaca bu vazifelinin inisiyatifindedir. Vazifelinin vereceği yanlış yada eksik bir karar tüm maden çalışanların hayatlarını da riske atabilecektir.

Halbuki , maden  sahası ile birlikte başka tüm madenlerden elde edilen gaz bilgilerinin  tamamı, maden içi kamera imgeleri, Türksat uyduları ve GPRS sistemleri ile Ankara’da kurulacak bir merkeze iletilmesiyle ve orada daha evvelce tüm gaz parametrelerin tehlike sonları ile madenlerden gelen kıymetler bilgisayarla daima  eşleştirilecek, referans hududu dışına çıkan her paha anında alarm olarak görülebilecektir. 

Bu halde hangi madende hangi gaz bedellerinin hudut dışına çıktığı, hangisinin  sınır pahalara ulaştığı 7 /24  kamera imajları de dahil olmak üzere görülecek  ve madenlerden elde edilen tüm teknik bilgilerin log kayıtları da  delil niteliğinde tutulmuş ayrıyeten vakit geçirmeksizin gerekli önlem ve ihtarların merkezden alınması da mümkün olabilecektir. Bu formda tüm madenler uzaktan denetlenmiş, çıkarılan cevher ölçüleri ,maden içi çalışan sayıları ile gaz sensörlerinin  daima testleri de uzaktan yapılmış olacaktır.

Aslında, un şeker ve yağın bir kısmı hazır. Özetle maden ocaklarında bahse bahis gaz çıkışlarının büyük kısmı halihazırda ilgili işletmeler tarafından  kurulmuş ve gaz çıkışları izlenmektedir.

Ancak önlemlerin alınması, karar verilmesi evrelerinde çıkabilecek gecikmeleri ortadan kaldırmak için tüm madenlerdeki sensör kıymetlerinin tamamı Ankara da Güç ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı yada MAPEG de kurulacak bir merkezden Türksat uyduları ve yedekli olarak GSM/GPRS üzerinden transfer edilmesitoplanması ve  tehlike anında madenlerin uzaktan  idare edilmesi, tahliyelerin gerçekleştirilmesi Metan gazının seyreltilmesi patlamaların önüne geçilmesi ve meydana gelebilecek  maden kazalarını ve tehlikelerini ortadan kaldırabilecektir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

xxx